Η σχέση με τον εαυτό ως πρότυπο των σχέσεών μας
Η σχέση που έχουμε με τον εαυτό μας λειτουργεί ως το βασικό πρότυπο μέσα από το οποίο διαμορφώνουμε τις σχέσεις μας με τους άλλους. Ο τρόπος που μιλάμε στον εαυτό μας, που τον φροντίζουμε ή τον επικρίνουμε, επαναλαμβάνεται σιωπηλά σε κάθε ανθρώπινη επαφή. Οι σχέσεις δεν ξεκινούν από το «μαζί», αλλά από το «μέσα».
Αν η εσωτερική μας στάση είναι αυστηρή, επικριτική ή αδιάφορη, αυτό το μοτίβο θα βρει τρόπο να εκφραστεί και στις σχέσεις μας. Αντίστοιχα, όταν υπάρχει αποδοχή και σεβασμός προς τον εαυτό, οι σχέσεις αποκτούν μεγαλύτερη σταθερότητα και βάθος.
Τι σημαίνει σχέση με τον εαυτό
Η σχέση με τον εαυτό δεν είναι αφηρημένη έννοια. Αποτυπώνεται στις καθημερινές μας επιλογές, στις σκέψεις που κάνουμε όταν αποτυγχάνουμε και στον τρόπο που στεκόμαστε απέναντι στις ανάγκες μας. Είναι η εσωτερική συνομιλία που δεν σταματά ποτέ.
Όταν αυτή η σχέση χαρακτηρίζεται από κατανόηση, δημιουργείται ένα αίσθημα εσωτερικής ασφάλειας. Όταν κυριαρχεί η απόρριψη ή η αμφιβολία, το άτομο αναζητά εξωτερικά αυτό που δεν μπορεί να προσφέρει στον εαυτό του.
Πώς το εσωτερικό πρότυπο μεταφέρεται στις σχέσεις
Οι σχέσεις μας συχνά επαναλαμβάνουν γνωστά εσωτερικά μοτίβα. Αν έχουμε μάθει να αγνοούμε τα όριά μας, είναι πιθανό να τα παραβιάζουν και οι άλλοι. Αν θεωρούμε ότι δεν αξίζουμε φροντίδα, θα δυσκολευτούμε να τη δεχτούμε.
Το πρότυπο της σχέσης με τον εαυτό λειτουργεί σαν φίλτρο. Μέσα από αυτό επιλέγουμε συντρόφους, φίλους και συνεργάτες. Δεν επιλέγουμε πάντα συνειδητά, αλλά σύμφωνα με αυτό που μας είναι οικείο.
Η αυτοκριτική και οι διαπροσωπικές συγκρούσεις
Η έντονη αυτοκριτική συχνά μεταφέρεται προς τα έξω. Ο άνθρωπος που είναι σκληρός με τον εαυτό του τείνει να γίνεται είτε απαιτητικός είτε υπερβολικά υποχωρητικός στις σχέσεις του. Και στις δύο περιπτώσεις, η ισορροπία διαταράσσεται.
Οι συγκρούσεις δεν αφορούν μόνο τον άλλον. Συχνά αντικατοπτρίζουν εσωτερικές συγκρούσεις που δεν έχουν αναγνωριστεί. Η σχέση με τον εαυτό προηγείται κάθε διαπραγμάτευσης με τον άλλον.
Αυτοαποδοχή και συναισθηματική εγγύτητα
Η συναισθηματική εγγύτητα προϋποθέτει ανεκτικότητα προς τον εαυτό. Αν δεν μπορούμε να αποδεχτούμε τις αδυναμίες μας, θα δυσκολευτούμε να αντέξουμε και τις αδυναμίες των άλλων. Η σχέση γίνεται εύθραυστη και γεμάτη άμυνες.
Όταν υπάρχει αυτοαποδοχή, μειώνεται ο φόβος της απόρριψης. Ο άνθρωπος δεν χρειάζεται να κρύβεται ή να προσποιείται. Οι σχέσεις αποκτούν αυθεντικότητα και μεγαλύτερη διάρκεια.
Η ψευδαίσθηση ότι οι άλλοι θα μας «διορθώσουν»
Πολλοί άνθρωποι μπαίνουν σε σχέσεις με την ελπίδα ότι ο άλλος θα καλύψει εσωτερικά κενά. Αυτή η προσδοκία δημιουργεί πίεση και απογοήτευση. Καμία σχέση δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη σχέση με τον εαυτό.
Όταν η αυτοφροντίδα απουσιάζει, οι σχέσεις φορτίζονται με υπερβολικές απαιτήσεις. Ο άλλος καλείται να λειτουργήσει ως πηγή αξίας και ασφάλειας, ρόλος που δεν μπορεί να αντέξει μακροπρόθεσμα.
Η θεραπευτική εργασία στη σχέση με τον εαυτό
Στην ψυχοθεραπεία, η εργασία συχνά ξεκινά από τη σχέση με τον εαυτό. Μέσα από την επίγνωση των εσωτερικών μοτίβων, ο άνθρωπος αποκτά τη δυνατότητα να επιλέγει διαφορετικά στις σχέσεις του.
Η αλλαγή δεν αφορά μόνο το παρελθόν, αλλά τον τρόπο που στεκόμαστε στο παρόν. Όταν η εσωτερική στάση μεταβάλλεται, οι σχέσεις ακολουθούν.
Από το εσωτερικό πλαίσιο στη σχέση με τον άλλον
Η ποιότητα των σχέσεων μας δεν εξαρτάται μόνο από τους άλλους, αλλά από το εσωτερικό πλαίσιο μέσα στο οποίο τους συναντούμε. Όταν αυτό το πλαίσιο είναι σταθερό και φροντισμένο, οι σχέσεις γίνονται πιο λειτουργικές.
Η σχέση με τον εαυτό δεν είναι εγωκεντρισμός. Είναι η βάση της συνύπαρξης. Από εκεί ξεκινά η ικανότητα για σεβασμό, εγγύτητα και αληθινή σύνδεση.
Η σχέση με τον εαυτό ως διαρκής διαδικασία
Η σχέση με τον εαυτό δεν ολοκληρώνεται ποτέ. Μεταβάλλεται μέσα στον χρόνο, όπως και οι σχέσεις μας με τους άλλους. Απαιτεί συνεχή προσοχή και ειλικρίνεια.
Όσο περισσότερο καλλιεργούμε αυτή τη σχέση, τόσο πιο καθαρές και ουσιαστικές γίνονται και οι ανθρώπινες επαφές μας. Το πρότυπο υπάρχει ήδη μέσα μας. Το ερώτημα είναι αν το γνωρίζουμε και αν επιλέγουμε να το φροντίσουμε.