Όταν ο θεραπευτής γίνεται θεραπευόμενος
Όταν ο θεραπευτής γίνεται θεραπευόμενος, η εμπειρία της ψυχοθεραπείας αποκτά ένα εντελώς διαφορετικό βάθος. Ο θεραπευτής ως θεραπευόμενος δεν κατέχει πια τη θέση του ειδικού, αλλά του ανθρώπου που πονά, αμφιβάλλει, ντρέπεται, ελπίζει. Αυτή η μετατόπιση μπορεί να καλλιεργήσει ένα πολύ πιο βαθύ επίπεδο ενσυναίσθησης και κατανόησης για τους ανθρώπους που συνοδεύει στη θεραπεία.
Μέσα από αυτή τη διπλή οπτική – και θεραπευτής και θεραπευόμενος – η ψυχοθεραπευτική διαδικασία παύει να είναι απλώς ένα σύνολο τεχνικών και γίνεται πρωτίστως ανθρώπινη συνάντηση.
Ο θεραπευτής ως θεραπευόμενος: μια εμπειρία ευαλωτότητας
Για πολλούς επαγγελματίες, η είσοδος στον ρόλο του θεραπευόμενου δεν είναι εύκολη. Ο θεραπευτής ως θεραπευόμενος καλείται να αφήσει στην άκρη τον έλεγχο, τις εξηγήσεις και τις ερμηνείες.
Βρίσκεται σε μια θέση όπου χρειάζεται να μιλήσει για τον πόνο του, να εκτεθεί, να παραδεχθεί ότι δεν έχει όλες τις απαντήσεις. Αυτή η εμπειρία ευαλωτότητας, αν και απαιτητική, αποτελεί πολύτιμη πηγή κατανόησης για το πώς νιώθει κάθε άνθρωπος που κάθεται απέναντι στον θεραπευτή.
Η ενσυναίσθηση που γεννιέται μέσα από την εμπειρία
Η βιωματική γνώση του τι σημαίνει να ανοίγεσαι, να σιωπάς, να μπλοκάρεις ή να ντρέπεσαι μπροστά στον θεραπευτή, επιτρέπει στον επαγγελματία να δει με άλλο μάτι τις δυσκολίες του θεραπευόμενου. Ο θεραπευτής ως θεραπευόμενος καταλαβαίνει ότι δεν είναι πάντα εύκολο να βάλεις σε λέξεις αυτό που νιώθεις.
Η ενσυναίσθηση παύει να είναι θεωρητική. Γίνεται μνήμη σώματος και εμπειρία ψυχής. Ο θεραπευτής θυμάται πώς είναι να περιμένεις μια ερώτηση, μια παύση, μια ματιά που θα σε βοηθήσει να συνεχίσεις.
Κατανόηση των ορίων και των ρυθμών
Όταν ο θεραπευτής έχει βρεθεί στη θέση του θεραπευόμενου, κατανοεί καλύτερα ότι η αλλαγή δεν συμβαίνει γραμμικά ούτε με τον ρυθμό που θα ήθελε ο ίδιος. Ο θεραπευτής ως θεραπευόμενος έχει πιθανόν ζήσει περιόδους στασιμότητας, αντίστασης ή και υποτροπής.
Αυτή η εμπειρία τον βοηθά να σέβεται περισσότερο τον ρυθμό του άλλου. Να αντέχει τις σιωπές, τις επαναλήψεις, τις φαινομενικές «πισωγυρίσεις», χωρίς να βιάζεται να επιβάλει λύσεις.
Η αποδόμηση της ψευδαίσθησης του «ατρωτου» θεραπευτή
Η εμπειρία της θεραπείας από την πλευρά του θεραπευόμενου αποδομεί την εικόνα του παντογνώστη ή «ατρωτου» θεραπευτή. Ο θεραπευτής ως θεραπευόμενος έρχεται αντιμέτωπος με τις δικές του ρωγμές, με την ιστορία του, με τα τυφλά του σημεία.
Αυτό δεν τον αποδυναμώνει επαγγελματικά. Αντίθετα, τον κάνει πιο ανθρώπινο και πιο αυθεντικό στη σχέση. Μπορεί να σταθεί με λιγότερη αμυντικότητα απέναντι στα συναισθήματα των θεραπευόμενων, γιατί έχει αναγνωρίσει και τα δικά του.
Η θεραπευτική σχέση αποκτά νέο βάθος
Όταν ένας επαγγελματίας έχει ζήσει ο ίδιος τη θεραπευτική διαδικασία, η στάση του μέσα στο δωμάτιο αλλάζει. Ο θεραπευτής ως θεραπευόμενος έχει νιώσει στην πράξη πόσο σημαντικό είναι ο άλλος να είναι παρών, να αντέχει την ένταση, να μην βιάζεται να «φτιάξει» τα πράγματα.
Έτσι, γίνεται πιο προσεκτικός στο πώς παρεμβαίνει, στο πότε σιωπά, στο πότε ρισκάρει μια πιο βαθιά ερώτηση. Η σχέση με τον θεραπευόμενο παύει να είναι ρόλος-ρόλος και γίνεται συνάντηση προσώπου με πρόσωπο.
Αυτογνωσία και επαγγελματικά όρια
Η προσωπική θεραπεία βοηθά τον επαγγελματία να ξεχωρίσει τι ανήκει στον ίδιο και τι στον θεραπευόμενο. Ο θεραπευτής ως θεραπευόμενος αναγνωρίζει καλύτερα τα δικά του τραύματα, τις ευαισθησίες και τις αντιδράσεις.
Αυτή η αυτογνωσία προστατεύει και τις δύο πλευρές. Προστατεύει τον θεραπευόμενο από το να φορτωθεί υλικό που δεν του ανήκει και τον θεραπευτή από το να εμπλέκεται πέρα από τα όρια του ρόλου του.
Ο ρόλος της ταπεινότητας
Η εμπειρία του να ζητάς βοήθεια ως θεραπευόμενος καλλιεργεί μια βαθιά μορφή ταπεινότητας. Ο θεραπευτής ως θεραπευόμενος γνωρίζει ότι η ανθρώπινη ψυχή δεν υπακούει πάντα σε σχήματα, διαγνώσεις ή πρωτόκολλα.
Η ταπεινότητα αυτή τον βοηθά να παραμένει ανοιχτός στο απρόβλεπτο, στο μοναδικό βίωμα κάθε ανθρώπου. Αντί να εφαρμόζει μηχανικά τεχνικές, μαθαίνει να ακούει πρώτα και να παρεμβαίνει έπειτα.
Προς μια πιο ανθρώπινη ψυχοθεραπεία
Τελικά, ο θεραπευτής ως θεραπευόμενος δεν είναι ένα «συν» στο βιογραφικό, αλλά μια βαθιά υπαρξιακή εμπειρία που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο συναντά τους άλλους. Η θεραπεία από την πλευρά του ασθενή υπενθυμίζει ότι πριν από τον ρόλο υπάρχει ο άνθρωπος.
Μια ψυχοθεραπεία που γεννιέται μέσα από αυτή τη διπλή εμπειρία έχει περισσότερες πιθανότητες να είναι τρυφερή, αληθινή και ανθεκτική. Γιατί βασίζεται σε κάτι απλό και απαιτητικό μαζί: στην αναγνώριση ότι όλοι, θεραπευτές και θεραπευόμενοι, μοιραζόμαστε την ίδια ανθρώπινη ευαλωτότητα.