Η ζωή μας είναι μια ιστορία που γράφεται καθώς τη ζούμε
Αν δεχθούμε ότι η ζωή μας είναι μια ιστορία που γράφεται καθώς τη ζούμε, τότε κάθε μέρα, κάθε επιλογή, κάθε σιωπή και κάθε σχέση γίνεται μια πρόταση μέσα σε αυτό το κείμενο. Δεν κρατάμε απλώς σημειώσεις για όσα συνέβησαν. Συμμετέχουμε ενεργά στη συγγραφή. Η βαθιά συνειδητοποίηση ότι η ζωή μας είναι μια ιστορία αλλάζει τον τρόπο που κοιτάμε το παρελθόν και τον τρόπο που προσεγγίζουμε το μέλλον.
Πολλοί άνθρωποι έρχονται στην ψυχοθεραπεία νιώθοντας ότι η ιστορία τους έχει «κολλήσει» ή ότι δεν έχει συνοχή. Νιώθουν πως κάποιος άλλος γράφει γι’ αυτούς. Εκεί ξεκινά η διερεύνηση: πώς αφηγούμαι τη ζωή μου και τι αφήνω έξω από την αφήγηση;
Η ζωή μας είναι μια ιστορία, όχι μια απλή λίστα γεγονότων
Όταν λέμε ότι η ζωή μας είναι μια ιστορία που γράφεται καθώς τη ζούμε, δεν εννοούμε ότι ωραιοποιούμε την πραγματικότητα. Αντίθετα, αναγνωρίζουμε ότι τα γεγονότα αποκτούν νόημα μόνο μέσα από τον τρόπο που τα συνδέουμε. Η ίδια εμπειρία μπορεί να ιδωθεί ως αποτυχία ή ως αφετηρία αλλαγής, ανάλογα με την αφήγηση.
Η ιστορία μας δεν αποτελείται μόνο από όσα έγιναν, αλλά και από τις ερμηνείες μας, τις πεποιθήσεις και τις εσωτερικές αποφάσεις που πήραμε κατά τη διάρκεια της ζωής.
Ο αφηγητής μέσα μας
Σε κάθε άνθρωπο υπάρχει ένας εσωτερικός αφηγητής που σχολιάζει, εξηγεί και οργανώνει όσα συμβαίνουν. Η ζωή μας είναι μια ιστορία που γράφεται καθώς τη ζούμε, αλλά ο τόνος αυτής της ιστορίας εξαρτάται από τον αφηγητή. Είναι αυστηρός; Ειρωνικός; Τρυφερός; Αδιάφορος;
Στην ψυχοθεραπεία, συχνά δεν αλλάζουμε τόσο τα γεγονότα, όσο τη φωνή του αφηγητή. Όταν η φωνή γίνεται πιο δίκαιη και λιγότερο τιμωρητική, ολόκληρη η ιστορία αρχίζει να διαβάζεται διαφορετικά.
Κεφάλαια που δεν έχουν διαβαστεί ακόμη
Πολλοί άνθρωποι στέκονται μόνο σε ορισμένα κεφάλαια της ζωής τους: μια απώλεια, μια αποτυχία, μια σχέση που τελείωσε άσχημα. Όμως η ζωή μας είναι μια ιστορία που γράφεται καθώς τη ζούμε, και όχι ένα μόνο κεφάλαιο. Υπάρχουν πλευρές του εαυτού μας, στιγμές χαράς ή δύναμης, που συχνά ξεχνάμε να συμπεριλάβουμε στην αφήγηση.
Η θεραπευτική διαδικασία βοηθά να αναγνωρίσουμε τα «χαμένα κεφάλαια»· εκείνα που αγνοήσαμε, γιατί δεν τα θεωρήσαμε σημαντικά ή δεν είχαμε χώρο να τα δούμε.
Όταν η ιστορία μοιάζει να έχει αδιέξοδο
Υπάρχουν περίοδοι που η ζωή μοιάζει να έχει κολλήσει. Η ιστορία δεν προχωρά, οι σελίδες φαίνονται κενές ή επαναλαμβανόμενες. Σε αυτές τις στιγμές, η φράση «η ζωή μας είναι μια ιστορία που γράφεται καθώς τη ζούμε» μπορεί να ακούγεται σκληρή, γιατί ο άνθρωπος νιώθει ότι δεν έχει πια τίποτα να γράψει.
Εκεί όμως μπορεί να αναδυθεί μια μικρή αλλά σημαντική ερώτηση: μήπως το κεφάλαιο δεν έχει τελειώσει ακόμη; Μήπως χρειάζεται να αλλάξει ο ρυθμός, η οπτική ή οι προσδοκίες για να συνεχιστεί η ιστορία;
Η ψυχοθεραπεία ως χώρος επιμέλειας της ιστορίας
Η ψυχοθεραπεία δεν ξαναγράφει τη ζωή από την αρχή. Δημιουργεί έναν χώρο όπου ο άνθρωπος μπορεί να σταθεί απέναντι στην ιστορία του με μεγαλύτερη απόσταση και φροντίδα. Η ζωή μας είναι μια ιστορία που γράφεται καθώς τη ζούμε και στη θεραπεία μπορούμε να δούμε πού επαναλαμβάνονται μοτίβα, πού σιωπούν κομμάτια μας και πού χρειαζόμαστε ένα διαφορετικό είδος συνέχειας.
Μερικές φορές, η αλλαγή έρχεται όταν δίνουμε άλλη σημασία σε μια γνωστή σκηνή. Δεν αλλάζει το γεγονός, αλλάζει η θέση του μέσα στο σύνολο.
Συν-συγγραφή: οι άλλοι μέσα στην ιστορία μας
Κανείς δεν γράφει μόνος του. Οι άνθρωποι που συναντάμε –γονείς, φίλοι, σύντροφοι, παιδιά, θεραπευτές– επηρεάζουν την πλοκή. Άλλοι εμφανίζονται σαν κεντρικοί ήρωες, άλλοι σαν δευτερεύοντες, άλλοι ως σκιές στο φόντο.
Παρόλα αυτά, η ζωή μας είναι μια ιστορία που γράφεται καθώς τη ζούμε και εμείς παραμένουμε ο βασικός αφηγητής. Μπορούμε να αναγνωρίσουμε την επίδραση των άλλων χωρίς να χάσουμε την ευθύνη για το πώς συνεχίζεται η ιστορία.
Η αποδοχή των προηγούμενων κεφαλαίων
Κανείς δεν μπορεί να αλλάξει τις πρώτες σελίδες της ζωής του. Το παιδικό περιβάλλον, τα τυχαία γεγονότα, οι πρώτες πληγές δεν επιλέχθηκαν. Όμως η αποδοχή ότι η ζωή μας είναι μια ιστορία που γράφεται καθώς τη ζούμε σημαίνει ότι από κάποιο σημείο και μετά έχουμε περισσότερο λόγο στη συνέχεια.
Η αποδοχή δεν σημαίνει παραίτηση. Σημαίνει ότι αναγνωρίζουμε το παρελθόν ως μέρος της ιστορίας, χωρίς να το αφήνουμε να καθορίσει ολοκληρωτικά το τέλος.
Γράφοντας τις επόμενες σελίδες με περισσότερη επίγνωση
Ίσως το πιο ελπιδοφόρο στοιχείο σε αυτή την οπτική είναι ότι η ιστορία δεν έχει τελειώσει ακόμη. Η ζωή μας είναι μια ιστορία που γράφεται καθώς τη ζούμε και κάθε μέρα προσθέτει μια παράγραφο. Δεν χρειάζεται να είναι θεαματική. Χρειάζεται να είναι όσο γίνεται πιο κοντά σε αυτό που είναι αληθινό για εμάς.
Όσο αυξάνεται η επίγνωση, τόσο περισσότερο μπορούμε να επιλέγουμε τον τόνο, τις σχέσεις, τις προτεραιότητες. Δεν ελέγχουμε όλα τα γεγονότα, αλλά μπορούμε να επηρεάσουμε τον τρόπο που θα τα εντάξουμε στην ιστορία μας.