Η αποφυγή του πόνου τον εντείνει
«Η αποφυγή του πόνου τον αυξάνει. Η αντιμετώπιση του πόνου είναι η αρχή της κατάκτησής του». Η φράση αυτή αποτυπώνει έναν βασικό νόμο της ανθρώπινης ψυχικής εμπειρίας. Όσο προσπαθούμε να αποφύγουμε τον πόνο, τόσο εκείνος βρίσκει τρόπους να επιστρέφει, συχνά πιο έντονος και πιο επίμονος.
Ο ψυχικός πόνος δεν εξαφανίζεται με την άρνηση. Αντίθετα, αποθηκεύεται, μεταμφιέζεται και εκδηλώνεται μέσα από άγχος, σωματικά συμπτώματα ή επαναλαμβανόμενα μοτίβα σχέσεων. Η αποφυγή λειτουργεί ως προσωρινό καταφύγιο, αλλά μακροπρόθεσμα μετατρέπεται σε παγίδα.
Η ψευδαίσθηση της αποφυγής
Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι αν δεν αγγίξουν τον πόνο, εκείνος θα εξασθενήσει. Στην πραγματικότητα, συμβαίνει το αντίθετο. Ο πόνος που δεν βιώνεται συνειδητά αποκτά μεγαλύτερη δύναμη, επειδή δεν έχει λόγο, μορφή ή όρια.
Η αποφυγή μπορεί να πάρει πολλές μορφές: υπερβολική εργασία, συνεχής ενασχόληση με άλλους, εξαρτήσεις ή συναισθηματική αποστασιοποίηση. Όλες όμως έχουν κοινό στόχο να μη νιώσει κανείς αυτό που φοβάται.
Η αντιμετώπιση ως πράξη θάρρους
Το να στραφεί κανείς προς τον πόνο δεν είναι ένδειξη αδυναμίας. Είναι πράξη θάρρους. Η συνειδητή επαφή με τον πόνο επιτρέπει την κατανόηση της προέλευσής του και των αναγκών που κρύβει.
Όταν ο πόνος γίνεται αντικείμενο παρατήρησης και λόγου, παύει να είναι ανεξέλεγκτος. Αποκτά όρια. Από κάτι αόριστο και τρομακτικό, μετατρέπεται σε εμπειρία που μπορεί να αντέξει ο άνθρωπος.
Η ψυχοθεραπευτική διαδικασία
Η ψυχοθεραπεία συχνά ξεκινά ακριβώς από αυτό το σημείο: από την ασφαλή συνάντηση με τον πόνο. Ο θεραπευτικός χώρος δεν υπόσχεται την άμεση εξαφάνισή του. Προσφέρει όμως το πλαίσιο μέσα στο οποίο ο πόνος μπορεί να γίνει διαχειρίσιμος.
Μέσα από την επαφή, ο άνθρωπος αρχίζει να κατακτά τον πόνο του. Όχι επειδή τον εξαλείφει, αλλά επειδή παύει να τον φοβάται.
Η αντιμετώπιση του πόνου δεν είναι το τέλος της δυσκολίας. Είναι όμως η αρχή της ελευθερίας.